15. Ulusal Dahili ve Cerrahi Bilimler Yoğun Bakım Kongresi

7. Avrasya Yoğun Bakım Toplantısı


 
SEPSİSTE AZALMAYAN VAZOPRESSÖR İHTİYACI: HİPOFİZ YETMEZLİĞİ
SEHER KIR 1 MURAT BALKOCA 1

1- ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, İÇ HASTALIKLARI AD
 
Özet:

GİRİŞ: Hipofiz yetmezliği, hipofiz bezinden salgılanan hormonların düşük seviyede olması ile karakterize bir klinik sendromdur. Tüm hipofiz hormonlarında ve uyardıkları hedef hormonlarda düşüklük olabileceği gibi sadece bir ya da bir kaç hormonun eksikliğinin görüldüğü izole/kısmi yetmezlikle de karşımıza çıkabilir. Genellikle tanı bazal ve hedef hormon seviyelerini ölçerek ve klinik bulgular değerlendirilerek kolayca konabilir. Fakat yoğun bakıma septik şok tanılı ve bilinci kapalı olan hastalarda klinik ile hipofiz yetmezliği öntanısı koyabilmek oldukça zordur ve genellikle gözden kaçmaktadır. Özellikle yeterli süre uygun antibiyoterapi ve sıvı tedavisi verilmesine rağmen hipotansif ve/veya hipoglisemik seyreden olgularda hipofiz yetmezliği öncelikli olarak düşünülmelidir. Amacımız septik şok tanısı ile tedavi edilirken vazopressör tedavi ihtiyacında azalma olmayan ve hipofiz yetmezliği tanısı koyduğumuz iki vakayı sunarak bu konuda farkındalık oluşturmaktır.

OLGULAR: Olgu 1: 80 yaş erkek, demans, megaloblastik anemi, aspirasyon pnömonisi, septik şok, akut böbrek yetmezliği. Olgu 2: 64 yaş erkek, hipertansiyon, kalp yetmezliği, KOAH, primer hipotiroidi (levotiroksin 50 mcg alıyor), kronik böbrek yetmezliği, pnömoni ve katater enfeksiyonu nedenli septik şok. Her iki hastada da yoğun bakımda septik şok tanısı ile tedavi edilirken, inflamatuar marker yanıtı olmasına rağmen vazopressör ihtiyaçlarının azalmaması üzerine 5. Gün bakılan hipofiz hormonları düşük saptandı. Bakılan sT4, sT3, FSH, LH, T.Testosteron ve kortizol düzeyleri düşük, TSH ve ACTH düzeyleri ise artması gerekirken normal aralıktaydı ve hipofiz yetmezliği düşünüldü. Hastalara prednisolon 3x20 mg IV başlandı. Levotiroksin tedavisi de takipte düzenlendi. Vazopressör tedavi 4. gün kesilebildi. Laboratuar sonuçları ve vazopressör ihtiyaçları Tablo 1’de gösterilmektedir.

SONUÇ: Septik şoklu hastalarda uygun tedaviye rağmen uzun süreli takipte hipotansif seyredenlerde hormonal sebep olarak genellikle adrenal kaynaklı kortizol yetmezliği saptanmış olup yapılan çalışmalar da genellikle bu yöndedir. Hipofiz yetmezliğine yol açan mekanizmalar tam olarak bilinmemektedir. Bakılan kortizol değeri düşük olduğu halde ACTH ölçümleri düşük ya da normal olan hastalarda diğer hipofiz hormonlarını da değerlendirmek doğru tanı ve uygun hormon replasmanını yapmak açısından önemlidir.

Tablo 1. Hastaların laboratuar sonuçları ve vazopressör ihtiyaçları

 

OLGU 1

OLGU 2

 

İLK 24 SAAT

GKS

9

14

APACHE II

29

14

SOFA

13

7

KORTIZOL (µg/dL)

12

14

ACTH (0-46 pg/mL)

34

32

FSH (1,5-12,4 mIU/mL)

0,7

0,96

LH (1,7-8,6 mIU/mL)

0,4

0,25

TOTAL TESTOSTERON (280-800 ng/dL)

16

19

TSH (0,27-4,2 µIU/mL)

2,12

1,36

sT4 (0,93-1,7 ng/dL)

0,49

0,94

sT3 (2-4,4 pg/mL)

0,85

1,14

PROLAKTİN (4-15.2 ng/mL)

27

15

GH (0-3 ng/mL)

1

0,56

 

Norepinefrin
Dozu
(mcg/kg/dk)

Prednisolon öncesi

0,8

0,7

Prednisolon sonrası 1. gün

0,1

0,07

Prednisolon sonrası 2. gün

0,02

0,01

Prednisolon sonrası 3. gün

0,01

0,005