15. Ulusal Dahili ve Cerrahi Bilimler Yoğun Bakım Kongresi

7. Avrasya Yoğun Bakım Toplantısı


 
YOĞUN BAKIM ÜNİTEMİZDE EFERVESAN N-ASETİLSİSTEİN TABLET İLİŞKİLİ BİR HİPERNATREMİ OLGUSU
NUR KARAASLAN 1 HAMİDE GÜL ÖZDEMİR 2 BAŞAK BOSTANKOLU DEĞİRMENCİ 3 GÜLBİN AYGENCEL 1 MELDA TÜRKOĞLU 1 MÜNCİ YAĞCI 3

1- GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI AD YOĞUN BAKIM BD
2- GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI AD
3- GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI AD HEMATOLOJİ BD
 
Özet:

GİRİŞ Hipernatremi en sık yoğun bakım hastalarında görülen nadir elektrolit bozukluklarından biridir. Yoğun bakımlarda görülme sıklığı sodyumun cut-off değerine göre (>145 mEq/L veya >150 mEq/L) %4-%25 arasında değişmektedir. Oluşumundan aşırı sodyum alımı veya serbest su kaybı sorumludur. Normalde susuzluk hissi ile hipernatremi önlenebilirken yoğun bakım hastalarının çoğu bilinci kapalı, entübe ve/veya sedatize olduğundan hastanın sodyum/sıvı dengesini klinisyenler düzenlemektedir. Hastaya uygulanan sıvı rejimi, verilen sıvılar, kullanılan ilaçlar, uygulanan beslenme türü ve beslenme ürünleri bu elektrolit dengesizliğinde önemli olmaktadır. Aşağıda ilaca bağlı olduğunu düşündüğümüz bir hipernatremi olgusu sunulmuştur. OLGU 75 yaşında bilinen Castleman hastalığı ve sekonder eritroid aplazisi olan kadın hasta halsizlik, bilinç bulanıklığı şikayetleriyle acil servise başvurmuş ve yapılan fizik inceleme ve laboratuvar testleri ile derin anemi ( Hb:3.5 g/dL) tespit edilmiştir. Hastaya eritrosit replasmanları başlanırken hematoloji yoğun bakım ünitemize yatışı yapılmıştır. Üniteye geldiğinde bilinci kapalı, agonik soluyan ve hipotansif olan hasta hızlıca entübe edilerek mekanik ventilasyona bağlanmış, sıvı puşesi sonrası vazopressör başlanmıştır. Derin anemisi hemolize bağlanan hastaya steroid, rituximab, intravenöz immünglobulin uygulanmış ve idame steroid tedavisine geçilmiştir. Takiplerinde iskemiye bağlı olduğu düşünülen böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri bozukluğu görülen hastada HbsAg (+) nedeniyle de gastroenterolojinin önerisi ile oral antiviral tedavi ve oral N-asetilsistein (NAC) tedaviside başlanmıştır. Toplamda enteral günlük 6 x 9 efervesan tablet N asetilsistein başlanan hastanın bir gün sonraki serum sodyum değeri 163 mEq/L olarak gelmiştir. Sodyum artışının yapılan sıvı tedavisine bağlı olduğu düşünülerek hastanın aldığı tüm sıvılar hipotonik mayiler (%5 Dekstroz ve beslenme tüpünden içme suyu verilmesi) ile değiştirilmiştir. Hipotonik mayiler altında serum sodyum değeri 169 mEq/L’ye çıkan hastanın aldığı ilaçlar gözden geçirilmiş ve verilen efervesan N-asetilsis teinin içinde yardımcı madde olarak monosodyum sitrat, sodyum hidrojen karbonat, sodyum klorür olduğu görülerek ilaç stoplanmıştır. Hastanın hipotonik mayiler ve hemodiyalize ile (primer üremi nedeniyle alınmıştır) serum sodyum değeri 146 mEq/L’ye düşürülmüştür. Hasta halen hematoloji yoğun bakım ünitemizde izlenmektedir. SONUÇ En sık yoğun bakım hastalarında görülen elektrolit dengesizliklerinden biri olan hipernatremide sebep olarak sıvı rejimleri ve kullanılan ilaçlar gösterilmektedir. İlaçlar içerisinde özellikle sık kullanılan bir takım antibiyotikler sorumlu tutulmakla birlikte bizim olgu örneğimizde olduğu gibi NAC gibi değişik ilaçlar ve ilaçların değişik formulasyonları da sebep olabilmektedir. Bizim olgumuzda sodyum içeriği yüksek olan efervesan tablet NAC’ın yüksek doz uygulanması ve eşlik eden böbrek fonksiyon bozukluğu olması (glomerüler filtrasyon hızı düşüklüğü) nedeniyle bu elektrolit dengesizliği ile karşılaşıldığı düşünülmektedir. Klinisyenlerin rutin kullandıkları ilaçların farklı formülasyonlarında öngöremedikleri yan etkilerle karşılaşabileceklerini akılda bulundurmaları gerekmektedir. KAYNAKLAR 1. Sedlacek M, Schoolwerth AC, Remillard BD. Electrolyte disturbances in the intensive care unit. Semin Dial 2006; 19: 496-501 2. Buckley MS, Leblanc JM, Cawley MJ. Electrolyte disturbances associated with commonly prescribed medications in the intensive care unit. Crit Care Med 2010; 38: S253-64. 3. Linder G, Funk GC. Hypernatremia in critically ill patients. J Critical Care 2013; 28: 216.e11–216.e20