15. Ulusal Dahili ve Cerrahi Bilimler Yoğun Bakım Kongresi

7. Avrasya Yoğun Bakım Toplantısı


 
METFORMİN KULLANIMINA BAĞLI OLARAK GELİŞEN AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ VE LAKTİK ASİDOZ
BURHAN SAMİ KALIN 1 EDA MACİT AYDIN 1 ÖZGE NADASTEPE 1 LALE KARABIYIK 1

1- GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANESTEZİ YOĞUN BAKIM BİLİM DALI
 
Özet:

Giriş: Metformin, biguanid bileşikleri içerisinde yer alan ve tip 2 diyabette kullanılan oral antidiyabetik ajandır. Metforminin yan etkileri bulantı, kusma ve diyare gibi gastrointestinal sistem semptomlardır. Ancak en ciddi yan etkisi laktik asidozdur. Metformine bağlı gelişen laktik asidoz; enfeksiyon, şok, malignite, dehidratasyon, tiyamin eksikliği nedeniyle de görülebilmesi sebebiyle yoğun bakım hastalarında ayırıcı tanısı zordur. Olgumuzda, tip 2 diyabet nedeniyle metformin kullanan akut böbrek yetmezlikli hastada gelişen laktik asidoz sunulmuştur

Olgu: Hipertansiyon ve tip 2 diyabetes mellitus tanılı 69 yaşında kadın hasta, bir haftadır olan bulantı, kusma ve ishal yakınmaları ile acil servise başvurdu. Anamnezden hastanın 2x1000 mg metformin, 1x10 mg amlodipin ve 1x300 mg asetilsalisilik asit kullandığı öğrenildi. Fizik muayenesinde GKS: 15, ateş: 37 °C, nabız 98 atım/dk, kan basıncı 130/85 mm Hg, solunum sayısı 18 soluk/dk idi. Akciğerlerde yaygın ral, kalp atımı aritmik, batın muayenesinde barsak sesleri hiperaktif olup diğer bulguları doğaldı. BUN:87 mg/dL, kreatinin:9.6 mg/dL, ürik asid: 13 mg/dL, Na: 129 mEq/L, K:5.8 mEq/L, düzeltilmiş Ca:7.8 mg/dL, P:6.5 mg/dL, pH:7.01, PCO2: 24.9 mm Hg, PaO2: 55 mm Hg, HCO3:7 mmol/L, SO2: %87, iyonize Ca: 0.8 mmol/L, Cl: 94 mg/dL, laktat: 6.7 mmol/L ve baz açığı: -22 mmol/L olarak saptandı. Anyon gap: 28 olarak hesaplandı ve artmış anyon açıklı metabolik asidoz olarak değerlendirildi. İdrar çıkışı olmayan ve sıvı yükü olan hasta iki saat ultrafiltrasyon eşliğinde bikarbonatlı hemodiyalize alındı. Takibinde metformin kesildi ve artmış kan glukoz düzeyleri insülin ile kontrol altına alındı. Gayta incelemesinde bakteri ve parazit bulunmayan hastanın diyaresi kesildi. İki gün hemodiyalize alınan hastada klinik, laboratuvar ve radyolojik olarak düzelme gözlendi. Laktat seviyeleri normale dönen hasta 4. gün iç hastalıkları servisine devredildi ve 8. gün hastaneden taburcu edildi.

Sonuç: Metformin alımına eşlik eden laktik asidoz her zaman değilse de genelikle böbrek yetmezliğine sekonderdir. Metformin ve laktat klirensini artırmak için diyalizin olabildiğince erken uygulanması ise yaşam kurtarıcı önem taşır.

Anahtar kelimeler: laktik asidoz, metformin, akut böbrek yetmezliği

 

 

Tablo

 

Yatış laboratuvar değerleri

Taburculuk laboratuvar değerleri

BUN (mg/dL)

87

25

Kreatinin (mg/dL)

9.6

1.1

Düzeltilmiş Ca (mg/dL)

7.8

9.3

P (mg/dL)

6.5

3.5

Na (mEq/L)

129

135

K (mEq/L)

5.8

4.02

Ph

7.01

7.44

HCO3 (mmol/L)

7

23.3

pCO2 (mm Hg)

24.9

41.6

Baz açığı (mmol/L)

-22

-1.2

Laktat (mmol/L)

6.7

1.7